محتمل و قبح عقاب بلا بيان . « 1 » - اجتهاد شرعى : اجتهادى كه طريقيت و يا حجيّت مصادر آن نياز به جعل يا امضاى شارع دارد ؛ مانند اجماع ، عرف و ساير حجتها و اصولى كه كشف از حكم شرعى مىكنند ، يا وظيفه مكلف را در صورت عدم كشف واقع معين مىكنند . - مطلق و متجزى : اجتهاد به اعتبار مجتهد ، به دو قسم مطلق و متجزى تقسيم مىشود . - اجتهاد مطلق : اجتهادى كه توانايى استنباط حاصل از آن اختصاص به يك يا چند باب از ابواب فقه ندارد . - اجتهاد متجزى : اجتهادى كه توانايى استنباط حاصل از آن اختصاص به يك يا چند باب از ابواب فقه دارد . - ساير مباحث اجتهاد : 1 - امكان تحصيل و رسيدن به مرتبه اجتهاد مطلق و امكان تجزى در اجتهاد . يعنى : آيا ممكن است كسى به مرتبه اجتهاد مطلق برسد يا نه ؟ و برفرض امكان ، آيا در خارج نيز كسى به اين مرتبه رسيده است يا نه ؟ همچنين آيا تجزى در اجتهاد ممكن است يا نه ؟ و برفرض امكان ، آيا در خارج نيز تجزى در اجتهاد واقع شده است يا نه ؟ در پاسخ به سؤالات فوق بايد گفت : امكان و تحقق هر دو قسم قابل خدشه نيست ، زيرا وقوع عينى هر دو نوع از اجتهاد در خارج ، بهترين دليل است .

--> ( 1 ) بيان هركدام از موارد فوق در عنوان مربوط خواهد آمد .